Hannover Messe Industrie 2016
Serie Internet of Things

De slimme revolutie in de gezondheidszorg

23-nov-2017

Ze meten diepe slaapfases en longfunctie. Ze tellen stappen en verbruikte calorieën, en helpen je herinneren om je medicatie te nemen. Wearable devices kunnen voor een opschudding in de gezondheidssector zorgen. 
Wearable technology – the smart revolution in healthcare
Wearables, of eigenlijk 'draagbare computersystemen', omvatten alle apparaten die op het lichaam gedragen kunnen worden, van pacemakers, activity trackers, zoals fitnessbanden en -horloges, tot smartwatches. Het is niet duidelijk hoeveel van deze producten er op dit moment op de markt zijn. In 2016 zijn er wereldwijd 102 miljoen wearables verkocht, volgens een studie van IDC. Dat is 29 procent meer dan in 2015.
Naar verwachting zal deze markt jaarlijks met zo'n 20% groeien in 2018, volgens PricewaterhouseCoopers (PwC). Marktonderzoekbureau Gartner stelt dat het aantal apparaten dat in 2016 wereldwijd verkocht is ongeveer 275 miljoen bedroeg.

Hoge mate van acceptatie onder gebruikers

Volgens de uitkomst van een marktonderzoek van Multiscope onder 6.000 Nederlanders, gebruikt ongeveer een-derde van de Nederlandsers al een fitness of activity tracker om sportprestaties of vitale functies te meten. De tijd is allang voorbij dat deze apparaten slechts je hartslag tonen tijdens het hardlopen om een beeld te geven van je conditie. Steeds meer mensen die lijden aan een chronische ziekte maken gebruik van deze digitale hulpmiddelen om hun levenskwaliteit te verbeteren en hun ziekte te beheersen.
Klaus Rupp, hoofd van de Zorgbeheer van Techniker Krankenkasse, bevestigt het geweldige potentieel van deze slimme helpers. 'We gaan van het simpelweg bijhouden van gegevens over onze conditie naar metingen van onze gehele gezondheidstoestand.' Volgens de #SmartHealth enquête gehouden door Techniker Krankenkasse, gebruikt tegenwoordig bijna een op de twee 60- tot 70-jarigen een smartphone. Deze doelgroep kan zich voorstellen dat dit apparaat niet alleen hun verbruikte calorieën of het aantal stappen telt, maar ook dat het hun bloedsuiker, vochtinname en bloeddruk meet.

Ziekten monitoren met wearables

Wearables zoals polshorloges, fitnesshorlofes of smartwatches zijn al voor consumenten beschikbaar en worden in de toekomst misschien opgevolgd door wearables die in kleding genaaid worden (zoals een T-shirt of sokken) of zelfs direct op de huid geplakt zoals een pleister. Het potentieel van wearable apparaten wordt snel duidelijk als je kijkt naar hart- en vaatziekten, die de voornaamste doodsoorzaak zijn in de geïndustrialiseerde wereld. Vooral in gebieden waar een tekort aan artsen is, is het soms moeilijk om de vitale functies van patiënten te monitoren, bijvoorbeeld om een beroerte te voorkomen. Wearable devices maken het mogelijk om biologische indicatoren te monitoren, zoals hartslag, ademhaling, samenstelling van borstweefsel en fysieke activiteit, en daarmee de gezondheidstoestand van mensen te verhogen.
Volgens Bitkom zou ongeveer 75% van de Duitsers bereid zijn gegevens over hun vitale functies aan hun arts te sturen in het geval van ziekte. In Nederland ligt dit percentage iets lager, maar is nog steeds bijna de helft van de Nederlanders (45%) bereid hun gegevens te delen. Dat aantal is onder mensen die lijden aan een chronische ziekte maar liefst 93%. Maar mensen die hun eigen vitale functies meten worden tot nu toe niet altijd met open armen ontvangen door de medische professie. 'Geen enkele arts zou één van deze gadgets voorschrijven zodat patiënten hun eigen gegevens kunnen meten,' stelt Tobias Neisecke, een zorgprofessional en digitalisatiespecialist uit Berlijn. 'Het zijn consumentenproducten die bedrijven ontwikkeld hebben om hardware te kunnen verkopen.' Neisecke is arts, blogger en werkt op het gebied van digitale zorg bij ZAB (de Brandenburg Economische Ontwikkelingsraad). Daarmee is hij niet direct de persoon van wie je zou verwachten dat hij digitale technologie afwijst. Ondanks dat de sensoren in de apparaten steeds verder verbeteren, zijn ze niet geschikt om valide gegevens te verzamelen, stelt Neisecke.

Accreditatie conform de Medische apparatenverordening

Zorgprofessionals kunnen alleen vertrouwen op waardes die gemeten worden door wearables als deze apparaten een stempel van goedkeuring hebben gekregen waaruit blijkt dat het om medische apparaten gaat. Maar een dergelijke certificering is tijdrovend en kostbaar. Van de 10.000 medische apps die in de VS beschikbaar zijn, zijn er slechts 100 goedgekeurd door de verantwoordelijke publieke instantie. Dat is maar één procent. 
Behalve de validiteit van de gegevens maken artsen in Duitsland zich zorgen over hoe de verzamelde gegevens worden beschermd. 'Consumenten moeten zich ervan bewust zijn dat die gegevens ergens worden opgeslagen en bewaard,' zegt Roland Stahl, woordvoerder voor de Duitse Vereniging “Statutory Health Insurance Physicians”. 'De trend van wearables laat zien dat mensen blijkbaar bereid zijn hun gegevens openbaar te maken, bijna zonder erover na te denken.'

Gegevensprivacy is een zwakte

Deze zorg is niet geheel ongegrond, blijkt uit een onderzoek onder professionals over gegevensprivacy in het najaar van 2016. Zij hebben 16 apparaten en apps van verschillende fabrikanten getest die ruim 70% van de Duitse markt bedienen. Hun oordeel: gebruikers hebben geen enkele controle over wie nog meer hun gegevens heeft en voor hoe lang die gegevens bewaard blijven. Daarnaast konden de bedrijven niet aantonen dat de gegevens, volgens de wet- en regelgeving, gegenereerd uit gebruik van die apparaten en apps alleen in anonieme vorm voor promotiedoeleinden worden gebruikt, stelt Thomas Kranig, de Beierse commissaris voor gegevensbescherming. De professionals van gegevensprivacy wilden niet kenbaar maken welke producten zij precies getest hebben. Ze wilden de bedrijven overtuigen om verandering door te voeren.

Positieve aanpak

Maar er zijn ook positieve stappen genomen die als voorbeeld kunnen gelden als het gaat om technologie, gegevensprivacy en gegevensbescherming. Zorgverzekeraar Central Krankenversicherung in Keulen maakt gebruik van de mogelijkheden die mobiele technologie biedt voor de gezondheidszorg. De verzekeraar verstrekt smartphones en bloedsuikermeters aan diabetespatiënten. Zij houden alle ziekte-gerelateerde gegevens bij en sturen deze direct naar coaches die patiënten adviseren over dieet en lichaamsbeweging. Vooral voor mensen die lijden aan Type 2 diabetes, kunnen aanpassingen in de levensstijl tot fundamentele verbeteringen leiden. Meer beweging en een diabetisch eetpatroon alleen al kunnen incidenten en complicaties in belangrijke mate verminderen, of ze zelfs helemaal voorkomen. Het gezondheidsprogramma is daarmee een eenvoudige manier om behandelingskosten te voorkomen en het risico op complicaties terug te dringen.